Útópískt barnasamfélag á gulnuðum blaðsíðum

Stundum þegar ég er búin að lesa mjög áhrifamiklar bækur, svona bækur sem soga mann inn í aðra veröld, treysti ég mér ekki beint í nýja skáldsögu. Fyrir mér væri það einhvern veginn eins og að fljúga heim frá Kína og leggja svo beint af stað til Suður Ameríku. Á svona tímapunktum getur verið gott að grípa í bækur sem maður getur rennt í gegnum á 1-2 dögum, reyna ekkert á mann og eru svo hlutlausar að þær virka eins og stutt millilending þar sem maður nær úr sér mestu þotuþreytunni áður en haldið er á næsta áfangastað. Á þessum stundum í lífi mínu virðist ég alltaf leita aftur og aftur í sömu bækurnar. Þetta eru nær undantekningalaust gamlar barnabækur sem tilheyrðu mömmu minni og systkinum hennar og ég fann einhvern tímann í bernsku í bókahillunum hjá ömmu. Allra oftast leita ég á náðir Baldintátubóka Enid Blyton og þótt þær bækur hafi enn tilætluð áhrif finnst mér þær eiginlega verða merkilegri og merkilegri því oftar sem ég les þær.

Eftir því sem ég kemst næst skrifaði Enid Blyton fjórar bækur um baldintátuna Elísabetu Halldórsdóttur og þrjár þeirra komu út á íslensku á árunum 1959-1961, Baldintáta: Óþægasta telpan í skólanum, Baldintáta kemur aftur og Baldintáta verður umsjónarmaður. Ég á bara tvær síðustu bækurnar en las þá fyrstu einu sinni, kannski tíu ára gömul, þegar hún dúkkaði óvænt upp á Borgarbókasafninu (en sást svo aldrei aftur). Bækurnar fjalla sem sagt um fyrrnefnda Elísabetu sem er einkabarn foreldra sinna og svo óstýrilát að barnfóstran hennar segir upp. Hún er þá send í heimavistarskólann Laufstaði þar sem hún er staðráðin í að haga sér svo illa að hún verði rekin heim. En viti menn, þegar allt kemur til alls líkar henni vistin svo vel að hún fellur frá áformum sínum, nýtur þess að umgangast hin börnin í skólanum, lendir í alls kyns ævintýrum, gerir slatta af mistökum en verður líka vinsæl og vel liðin. Þetta eru sem sagt einfaldar bækur að forminu til og minna á allar aðrar skólasögur (til dæmis Harry Potter). Það sem gerir bækurnar sérstakar er hin útópíska jafnaðarstefna sem þar er boðuð af miklum þunga og ákafa.