Í gryfju Nabokovs: Guðrún Elsa og Kristín Svava spjallblogga um Pale Fire

KST: Sæl, Guðrún mín, velkomin í enn eitt Google Docs-skjalið! Þá er komið að því að við höldum áfram með druslubókaverkefnið Níðumst á Nabokov, sín hvoru megin Atlantsála, þó nokkuð löngu eftir að það hófst. Varst það ekki þú sem tókst fyrst upp Pale Fire hér um árið?

GEB: Sæl og blessuð, kæra Kristín Svava. Jú, það var víst ég sem tók hana fyrst upp, en ég er ansi hrædd um að ég hafi líka orðið síðust til að leggja hana niður.

KST: Þú tekur þér bara góðan tíma í að njóta þess unaðsmjúka súkkulaðikonfekts sem orðin eru.

GEB: Hér er mjög mikilvægt að lesendur átti sig á því að ekkert háð felst í þessum orðum þínum. 

KST: Það er hverju orði sannara.

GEB: „Unaðsmjúkt súkkulaðikonfekt“ er nefnilega alls ekki fjarri lagi. Fáir höfundar skrifa jafn fallegan og úthugsaðan texta og Nabokov. Ég hef allavega aldrei lesið höfund sem er jafn heillaður af tungumálinu, en mér skilst að hann hafi hrifist af engu eins og orðum, nema ef vera skyldi fiðrildum og skák. Annars hugsa ég að það hafi helst verið strúktúr sögunnar sem gerði það að verkum að ég dróst ekki beinlínis inn og var því lengi að klára bókina þrátt fyrir að hafa alltaf gaman af því að grípa í hana og lesa.

Hinn víðlesni maður og viðfang hans

Kápan á útgáfunni minni á Lolitu.
Þetta er sannarlega ekki það versta sem
kemur upp þegar maður myndagúglar titilinn.

Fyrir stuttu komst það í fréttir að roskinn íslenskur embættismaður hefði fyrir mörgum árum, meðan hann var sendiherra í Bandaríkjunum, skrifað ungri frænku eiginkonu sinnar kynferðisleg bréf, á bréfsefni sendiráðsins. Í einu bréfanna líkir hann sjálfum sér við hreðjamikinn „Satýrikon“ og á þar væntanlega við satýr, vætt úr grískri goðafræði. Með þessum bréfasendingum fylgdi erótíska skáldsagan In Praise of the Stepmother (Elogio de la madrastra) eftir perúska rithöfundinn Mario Vargas Llosa, en í afsökunarbeiðni sem bréfritari sendi frá sér eftir að málið komst í hámæli tekur hann sérstaklega fram að Vargas Llosa hafi fengið Nóbelsverðlaunin í bókmenntum. Yfirskrift afsökunarbeiðnarinnar var á latínu („Mala domestica“ - heimilisböl). Annars staðar kemur fram að bréfritari hafi meðal annars verið „undir áhrifum af bókinni“ þegar hann skrifaði bréfin, en hún „sé listaverk“. Okkur er gert ljóst að hér er ekki um neinn hversdagslegan klámhund að ræða, heldur virtan og víðlesinn mann – diplómatabréfsefni, latínuslettur, vísanir í gríska goðafræði, skáldsaga eftir Nóbelsverðlaunahafa.

Ég er yfirleitt ekki vön að lesa skáldsögur oftar en einu sinni, en fyrir stuttu byrjaði ég aftur á skáldsögu sem ég hafði lesið áður og sem mér varð oftar en einu sinni hugsað til meðan þetta mál var til umfjöllunar í fjölmiðlum; Lolitu eftir Vladimir Nabokov. (Það var viðeigandi að hún yrði fyrir valinu til endurlesturs, því eins og kemur rækilega fram í þessum pistli Erlu var Nabokov mjög harður stuðningsmaður þess að bækur væru lesnar oftar en einu sinni.) Lolita olli töluverðu uppþoti þegar hún kom út á 6. áratug 20. aldar en hefur síðan hlotið öruggan sess í bókmenntakanónunni og í menningarlegu samhengi almennt. Þó er í rauninni erfitt að tala um ríkjandi afstöðu til Lolitu; þetta er bók sem hefur ákveðna tilhneigingu til að smjúga manni úr greipum og enn eru skiptar skoðanir um ágæti hennar, auk þess sem forsendurnar fyrir neikvæðri eða jákvæðri afstöðu fólks til bókarinnar geta verið gjörólíkar.