Byltingartilraun í New York

Samband Puerto Rico og Bandaríkjanna á rætur sínar að rekja til loka nítjándu aldar þegar Spánverjar létu Bandaríkjunum þessa nýlendu sína eftir við lok stríðs sem þjóðirnar háðu sína á milli. Puerto Rico búar eru handhafar bandarísks ríkisborgararéttar þó þeir hafi ekki kosningarétt og alríkislög Bandaríkjanna eiga við í landinu. Þetta er ansi flókið og að ég held einstakt samband í mörgu tilliti.

Allt frá því snemma á tuttugustu öld hafa Puerto Rico menn flutt í stórum stíl til Bandaríkjanna í leit að betra lífi. Þar kemur margt til - landið var efnahagslega háð Bandaríkjunum og kreppan mikla hafði þar töluverð áhrif. Svo varð sprenging í þessum fólksflutningum á stríðsárunum þegar næg eftirspurn var eftir vinnuafli. Bandaríkjastjórn beinlínis hvatti fólk til þess að flytja og margir Puerto Rico menn stóðu svo dagana langa við færiböndin sem spýttu út úr sér vörum af ýmsu tagi. Þessir stórfelldu fólksflutningar stóðu allt fram á áttunda áratuginn og fluttu langflestir til New York og Chicago.

Fólk af Puerto Ríkóskum uppruna er nú um 1.5% Bandaríkjamanna. Það er þar löglega, þetta er þeirra land í einhverjum skilningi. Það breytir því ekki að kjör þeirra eru síst betri en þeirra innflytjenda sem kallaðir eru “ólöglegir” eða þeirra sem ekki eru bandarískir ríkisborgarar en vinna löglega í Bandaríkjunum. Raunar las ég einhversstaðar að staða þeirra væri með því versta sem gerist meðal minnihlutahópa og fyrir því eru ábyggilega margar ástæður.