Myndirnar hér að ofan vistaði ég í tölvunni minni fyrir um það bil fimm árum síðan. Ég var þá nýflutt til Svíþjóðar og hafði lesið frétt í menningarkálfi eins dagblaðsins um þessar tvær finnsku konur. Ég var varla talandi á sænsku, hafði engan orðaforða og gat almennt varla lesið neitt annað en veðurfréttirnar í blöðunum. En einhvern veginn kraflaði ég mig í gegnum þessa frétt á viljanum einum saman. Að lestrinum loknum fór ég á netið, sló nöfn kvennanna inn í leitarvélar en fann ekkert annað en finnskar fréttasíður. Andspænis finnsku var alveg sama hversu viljug ég var, ég skildi ekki stakt orð! En myndirnar vistaði ég. Ég veit eiginlega ekki af hverju. Sennilega langaði mig bara til að vera viss um að ég myndi aldrei gleyma þessari undarlegu sögu.
 |
| Mauri Sariola |
Forsaga málsins er einhvern veginn svona: Árið 1985 liggur finnski glæpasagnahöfundurinn Mauri Sariola banaleguna. Rétt áður en hann dregur síðustu andatökin biður hann góðvinkonu sína, blaðamanninn Ritvu Sarkola (til hægri), að hugsa vel um eiginkonu sína, tollstarfsmanninn Tuulu Sariola (til vinstri), eftir sína daga. Ritva lofar því hátíðlega og Mauri deyr. Skömmu síðar tekur eitt vikublaðanna viðtal við hina syrgjandi ekkju. Í viðtalinu lýsir Tuula því yfir að hún sé einmitt að ljúka við að fullgera handrit að sögu sem Mauri hafði byrjað á fyrir andlát sitt. Þetta sé glæpasaga um morð í bænum Sammatti og að hún skrifi í sama anda og látni eiginmaðurinn enda hafi hún lært ritlistina af honum. Þetta er auðvitað út af fyrir sig efni í skemmtilega frásögn, ekkjan sem tekur upp þráðinn og lýkur við verk eiginmannsins.Vandinn var bara að það var ekki eitt sannleikskorn sögunni. Það var ekkert handrit um morð í Sammatti og Tuula þess engan veginn umkomin að skrifa heila bók. Þetta veit vinkonan Ritva mætavel og þegar hún les viðtalið bregður henni illilega í brún og spyr Tuulu hvað í ósköpunum hún sé að hugsa. Tuula svarar að hún hafi nú bara si svona misst þetta út úr sér en telur að þetta verði ekkert mál, fólk sé fljótt að gleyma og hún muni aldrei vera innt eftir handritinu. En ó nei. Blóðþyrstir útgefendur sjá að sjálfsögðu möguleika á að gera sér mat úr góðri sögu og þrýsta mjög á að fá handritið í hendurnar sem fyrst. Nú voru góð ráð dýr. Minnug loforðsins sem hún gaf Mauri á dánarbeðinu tekur Ritva málin í sínar hendur. Hún rifjar upp gamalt, raunverulegt morðmál sem gerðist í bænum Sammatti og fleygir í snarhasti upp handriti að glæpasögu byggðu á því. Hún var jú vön að vinna við skriftir og sá enga aðra leið til að bjarga vinkonu sinni og standa við gefin heit. Að vísu var til trafala þessi yfirlýsing Tuulu um að hún skrifaði í anda Mauri heitins því það þýddi að Ritvu voru ýmsar skorður settar í stíl og efnistökum en ekki var undan því komist, konan hafði jú lýst þessu yfir við alþjóð. Nema hvað, bókin var gefin út, gerði stormandi lukku og fljótlega fóru blóðþyrstir útgefendur að heimta meira.
