Stórir hamstrar - gullhamstrar?

Í gær birtu Druslubækur og doðrantar bloggfærslu þar sem  bent var á að með helgarviðtali Fréttatímans við nýjustu viðbótina í höfundaflóru Forlagsins, Evu Magnúsdóttur, hefði birst mynd sem tekin er af netinu og er af þeirri tegund sem eru í myndarömmum þegar maður kaupir þá.

Vísir og DV birtu fljótlega frétt um málið. Rætt var við Friðriku Benónýs, sem tók viðtalið við Evu fyrir Fréttatímann, að eigin sögn í góðri trú, og kynningarfulltrúa Forlagsins, sem sór einnig af sér vitneskju um gabbið. Fjölmiðlar náðu hins vegar ekki tali af eiganda Forlagsins, sem sagður var eini maðurinn sem vissi hver stæði á bak við höfundarnafnið Evu Magnúsdóttur. Glöggur lesandi Druslubóka og doðranta benti á að Eva Magnúsdóttir er skráð sem dulnefni í gagnagrunni bókasafna, enda fokkar enginn í bókasafnsfræðingum eins og skáldið sagði.

Í athugasemdum við frétt DV er stungið upp á Þorgrími Þráinssyni og Davíð Oddssyni sem mögulegum pennum á bak við Evu Magnúsdóttur en þótt það séu góðar tillögur og frábærir höfundar tökum við ekki undir þær. Textafræðideild Druslubóka og doðranta rýndi í brot úr bókinni sem finna má á vef Forlagsins og komst að þeirri niðurstöðu að bæði í stíl og efnistökum mætti sjá ýmsar eindregnar hliðstæður við verk höfundarins Steinars Braga.

Við veltum því fyrir okkur hvort hin dularfulla Eva Magnúsdóttir sé þá mögulega persóna í næstu bók Steinars. Hvað finnst lesendum um þá kenningu?

Íslenskur náttúruhryllingur: Hálendið eftir Steinar Braga

Óhugnarlegar hendur.
Koverið minnir mig á atriði úr
Baywatch Nights-þætti.

Nýjasta skáldsaga Steinars Braga, Hálendið, fjallar um tvö pör sem fara saman í ferðalag upp á hálendið, týnast í þokunni einhvers staðar norðan við Vatnajökul og eyðileggja bílinn sinn. Pörin eru ekkert sérstaklega vön að bjarga sér í náttúrunni, þau eru borgarplebbar á stórum jeppa sem fóru í ferðalagið til að grilla humar og drekka sig full í stórbrotinni náttúru. Inn í hryllingssöguna af týndum ferðalöngum fléttast persónuleg saga þeirra. Þau eru, eins og persónur í bókum Steinars Braga eru gjarnan, alveg dásamlega fucked-up. Sem betur fer, því það er miklu skemmtilegra að fylgjast með samskiptum og sjálfsskoðun þannig persóna í erfiðum aðstæðum. Sögupersónur, þá ekki síst karlarnir sem eru frekar vafasamir góðærisgæjar, eru líka settar í samhengi við hrunið og andrúmsloftið sem var ríkjandi fyrir það, en það gefur sögunni einhvern veginn enn óhugnarlegra yfirbragð.

Himinninn yfir Þingvöllum

Steinar Bragi vakti nokkuð verðskuldaða athygli fyrir ári síðan með skáldsögunni Konur sem var nýverið tilnefnd til Bókmenntaverðlauna Norðurlandaráðs fyrir Íslands hönd.

Nú er hinsvegar komin út bókin Himininn yfir Þingvöllum sem inniheldur þrjár nóvellur sem tengjast í sjálfu sér ekki að öðru leyti en því að þær fjalla allar um dauðann í einhverjum skilningi. Munu lesendur heillast jafn hressilega af Himninum yfir Þingvöllum og Konum? Ég er ekki viss um það, þó ekki væri nema vegna þess að sögurnar eru nokkuð misjafnar að gæðum.

Fyrsta sagan í bókinni, Rafflesíublómið er býsna vel unnin, aðalpersónunni í þeirri sögu svipar til margra þeirra sem birst hafa í bókum Steinars Braga, einangraði lónerinn sem flækist inn í atburðarás sem lyftir tilveru hans á annað plan.Ungur maður hefur komið sér fyrir í íbúð látins afa síns til að skrifa háskólaritgerð um Laxness en þau plön fara út um þúfur þegar ung, ónefnd stúlka tekur að venja komur sínar til hans. Steinar Bragi fetar oft þverhnípið á milli kunnugleika og framandleika í verkum sínum og það gerir hann einnig hér, heimur sögunnar er örlítið á skjön, Reykjavíkin sem birtist hér er ekki alveg eins og hún á að sér. Sögufléttan er vel unnin og persónusköpunin er  forvitnileg, sagan nálgast það jafnvel stundum að vera fyndin, en fyndni er ekki það fyrsta sem manni dettur í hug þegar skáldskapur Steinars Braga er annars vegar.

Önnur sagan, Dagur þagnar fjallar um ungt par sem dvelst á skíðahóteli í Ölpunum yfir sumar þar sem  hún vinnur en hann stundar skriftir. Það verður að segjast eins og er að þessi saga missti  algerlega marks hjá mér. Hér víkur byggingin fyrir löngum samtölum og vangaveltum persónanna en það er ljóst frá upphafi að sambandsslit eru í farvatninu. Undarleg miðaldra karlpersóna flækist inn í líf þeirra og sú flækja hefði getað orðið áhugaverð, en öll spenna hverfur í endalausum heimspekilegum vangaveltum og söguþráðurinn verður einfaldlega undir. Höfundurinn nær einhvern veginn ekki að halda þræðinum almennilega, allt rennur saman.

Þriðja sagan, Svarti hluturinn, hafði líklegast mestu áhrifin á mig. Hér er höfundurinn á kunnuglegum slóðum, en fyrir skáldsögur hans hverfast gjarnan í fantasíur og þessi saga er af þeirri gerðinni, með tilheyrandi heimsendatilfinningu og myrkri. Hugmyndin um manninn sem lifir einn í yfirgefinni borg hefur líka áður birst í skáldsögu Steinars, Sólskinsfólki . Hér segir frá dreng og stúlku sem eru stödd á olíuborpalli sem stendur í miðri eyðimörk, sjórinn er nefnilega horfinn. Dag einn birtist maður á hestbaki og þá breytist auðvitað allt. Hann hefur yfirgefið yfirgefnu borgina til að finna svarta hlutinn. Þessi saga er langt frá því að vera gallalaus, söguþráðinn hefði gjarnan mátt þétta, of margir útúrdúrar og endurtekningar veikja bygginguna og minnka spennuna. Hér er myndmálið hinsvegar áhrifamest, hugmyndin um svarta hlutinn sem allir leita að en enginn vill finna er býsna mögnuð og henni fylgja myndir sem eru ógleymanlegar, ekki síst myndin af svarta fílnum sem sýgur næringu úr eigin endaþarmi. Púff.

Hér má þannig finna margt af því sem vakið hefur áhuga og aðdáun á skáldskap Steinars Braga en miðjusögunni hefði að mínu mati gjarnan mátt sleppa.

Þorgerður E. Sigurðardóttir

Konur Steinars Braga

Um daginn fékk ég ógeðslega gubbupest. Ég engdist í rúminu með magaverki á milli þess sem ég lufsaðist fram á baðherbergi og ældi. Eftir eina af nokkrum krampakenndum gubblotum sofnaði ég og fékk martröð sem ég hrökk uppaf við að eitthvað kom inn um bréfalúguna og féll á forstofugólfið. Þar sem þetta var á laugardagseftirmiðdegi bjóst ég ekki við pósti og staulaðist því niður stigann til að athuga málið. Þar beið bókin Konur eftir Steinar Braga, sem einhver hafði augljóslega séð ástæðu til að gauka að mér. Og ég gladdist mjög – það er alltaf tilhlökkunarefni að lesa texta eftir Steinar Braga. Ég ákvað að láta eldsúrt gubbið ekki stoppa mig heldur las bókina samstundis, tók bara nokkar ælupásur öðru hverju þegar maginn snerist við.

Sögusviðið er Reykjavík útrásarmanna, bankastráka og vaðandi yfirborðsmennsku. Strax á fyrstu síðunum sogaðist ég inn í spennandi atburðarás þar sem ráðvillt, einmana og drykkfelld kona, Eva Einarsdóttir, er í aðalhlutverki. Einkennilegar og verulega ógeðfelldar persónur verða hvarvetna á vegi hennar, maður sem Evu finnst hún kannast við veitir henni eftirför og hún kemst að því að konan sem bjó á undan henni í lúxusíbúðinni sem hún hefur að láni fyrirfór sér. Smám saman tekur gjörsamlega botnlaus hryllingur yfirhöndina. Þegar líður á opinberast lesandanum og aðalpersónunni hverskonar öfl eru að verki og hvílíka gildru er búið að veiða konuna í. Konur er hrollvekja þar sem uppdiktaðar persónur jafnt sem þekktar verur koma við sögu, allt frá hundinum Lúkasi til Hannesar listfræðings. Þarna er fjallað um fólk í þjóðfélagi þar sem peningar, frægð og yfirborðsmennska gegnumsýra alla tilveruna með tilheyrandi siðblindu og subbuskap. Algjörlega klikkað ...

Síðan ég las Konur með uppköstum fyrir tveimur vikum hefur hún hvað eftir annað sótt á mig. Ég sniðgeng Sæbrautina meðvitað líkt og þar um slóðir sé ekkert nema uppsafnaður viðbjóður og þegar ég sá fyrrnefndan Hannes listfræðing á Mokka um daginn fór um mig hrollur. Ég ætla að lesa bókina aftur fljótlega – það verður spennandi að sjá hvort gubbið hefur aukið á eða dregið úr áhrifamætti textans.

Mér finnst kápa umræddrar bókar óspennandi og eiginlega beinlínis ljót. Þess vegna birti ég þokukennda mynd af Steinari Braga þar sem hann situr á tröppum húss í miðborg Reykjavíkur. Mér finnst ólíklegt að rithöfundurinn hafi vitað af því að myndin var tekin.