Af norrænu messuhaldi, menningartímaritum og tungumálapólitík

Ritstýrur sitja fyrir svörum: Charlotte Myrbråten frá Fett,
Anneli Carnelid frá Bang og Sara Eriksson frá Astra

Orðið bókamessa fannst mér hálfskrítið þegar ég heyrði það fyrst, vekjandi tengsl við einhverskonar tilbeiðslu eða helgisiði ‒ en ef að einhversstaðar eru aðstæður til tilbeiðslu á bókmenntum þá er það auðvitað einmitt á bókamessunum. Þær eru ekki bara gríðarstórir bókamarkaðir heldur einnig vettvangur allskonar pallborðsumræðna og viðtala og upplestra rithöfunda, útgefenda og annarra úr faginu. Bókaforlög og allskonar bókmenntatengd batterí og hagsmunasamtök eru með bása og ekki verra að oft er tækifærið notað til að setja upp matarmessu í sama húsnæði, svo þegar messugestir eru orðnir svangir og þreyttir í eyrum og athyglisgáfu má rölta yfir á matarsvæðið og smakka í nokkrum vel völdum básum.

Í ár var ég svo heppin að vera boðið á þýðendaseminar á bókamessunni í Gautaborg, sem er sú stærsta á Norðurlöndum. Þar var ýmislegt í gangi, yfirþyrmandi margt reyndar. Allt sem ég missti af væri út af fyrir sig upptalningarefni í minnst eina færslu (það sem kemur helst upp í hugann og mér fannst hljóma virkilega áhugavert var Gunilla Bergström, höfundur Einars Áskels, með erindið Hvem er pappa Åberg?)

Til Gautaborgar með Síberíuhraðlestinni

Rosa Liksom er svo mikill töffari.

Ég á það til að lesa fleiri en eina bók samtímis og jafnvel fleiri en tvær. Þótt bækur staldri auðvitað yfirleitt við í huga lesandans að lestri loknum (eða ættu að minnsta kosti að gera það) og jafnvel öðlist þar varanlegan sess, þá er misdjúpt á slíkri nærveru og hún verður kannski aldrei eins lifandi aftur og meðan á lestrarferlinu stóð. Þá má aftur velta því fyrir sér hver áhrif hálflesnu bókanna á áhrif hver annarrar á lesandann geti verið, og hvort að þræðir og andrúmsloft sumra bóka sem einhverra hluta vegna lesast ekki til enda kunni jafnvel að verða varanlega áleitnari fyrir vikið.

Undanfarið hef ég haft nokkrar í takinu ‒ er enn að lesa Yarden eftir Kristian Lundberg og smásögusafnið Burning Your Boats eftir Angelu Carter ‒ en í morgun sat ég í lestinni á leið hingað til Gautaborgar og lauk þar við finnsku skáldsöguna Hytti nro 6, eða Klefi nr. sex. Hún gerist einmitt um borð í lest, nánar til tekið Síberíuhraðlestinni milli Moskvu og Úlan Bator, þar sem finnsk stúlka deilir klefa með rússneskum, drykkfelldum og hnífglöðum manni í vorbyrjun á síðkvöldi Sovétríkjanna. Gegnum samskipti klefafélaganna dregur höfundur upp áhrifamikla mynd af upplifun hvors þeirra um sig af Rússlandi og af Sovétríkjunum, sem stundum eru eitt og hið sama en stundum jafnólík og mæðgin geta yfirhöfuð verið.

Fyrir tæpu ári síðan var ég á bókamessu í Helsinki og sá viðtal sem Sofi Oksanen tók við Rosu Liksom, höfund Klefa nr. 6, sem kom út um það leyti (ég bloggaði um messuna og viðtalið hér á síðunni). Liksom er einnig væntanleg á bókamessuna í Gautaborg ‒ sem er einmitt ástæðan fyrir veru minni hér ‒ og ég er farin að hlakka til að heyra hana tala meira um bókina, en hún mun m.a. taka þátt í pallborðsumræðum með enskuþýðandanum sínum undir yfirskriftinni Austur og vestur mætast. Ég veit að Sigurður Karlsson þýðandi, sem meðal annars hefur þýtt verk Sofi Oksanen og Tapio Koivukari prýðilega á íslensku, hyggst líka þýða Klefa nr. 6; sennilega má búast við henni á næsta ári. Svo er auðvitað ýmislegt fleira áhugavert í gangi á Gautaborgarmessunni, sem hefst á morgun og stendur yfir helgina, eiginlega of margt til að rekja hér, en m.a. verður Gunilla Bergström í viðtali undir yfirskriftinni Hvem er pappa Åberg? og einnig verða þónokkrir íslenskir höfundar á svæðinu. Ég hlakka til!

Meira af bókamessu í Helsinki: Innflytjendabókmenntir, hvítflibbaglæpasögur, Hugleikur Dagsson og Don Rosa

Totti-sviðið er nefnt eftir Totti, kisanum hennar Edith Södergran.

Ég hef áður bloggað um bókamessur haustsins í Turku og Helsinki. Helsinkimessan fór fram í nóvemberlok, stóð yfir frá fimmtudegi til sunnudags og ég var á staðnum föstudag og laugardag. Í fyrri færslu (þar sem m.a. var fjallað um Rosu Liksom, en í gær var tilkynnt að hún hefði hlotið Finlandia-verðlaunin fyrir nýju skáldsöguna sína!) náði ég ekki einusinni að fara í gegnum allar impressjónir föstudagsins og tek því upp þráðinn hér innanum finnskar mysteríuskáldsagnamæðgur, yngri og eldri ljóðskáld, sænskar femínismamyndasögur og fleira.

Af bókamessu í Helsinki. Bækur, fudge og fleiri bækur

Sofi Oksanen talar við Rosu Liksom.

Það mætti gríðarmargt segja af tveimur dögum á bókamessunni í Helsinki og ekki bara um bækur, því einnig stóðu yfir matar-, vín- og tónlistarmessur í húsinu. Svæðin voru ekki skýrt afmörkuð svo við röltum mis-markvisst á milli, skoðuðum bása og skoðuðum fólk, sem bókstaflega leit mismunandi út eftir svæðum – hinn almenni vínmessugestur reyndist t.d. allt öðruvísi klæddur og stemmdur á að líta en fólkið sem hélt sig bókamegin. Á matarsvæðinu voru haugar af osti og fjöll úr nammi, m.a. bás með bresku fudge-i í þúsund litum og brögðum (og ég svo upptekin við át með augunum að ég tók ekki einusinni mynd!). Mest vorum við á bókasvæðinu, þar sem viðtöl og pallborðsumræður og kynningar fóru fram á sviðum og bókabúðir og forlög voru með útstillingar. Eistland var þemaland messunnar í ár, en einhvernveginn tókst mér þó að missa alfarið af öllum Eistlandstengdu viðburðunum. Í ár er einnig 100 ára afmæli teiknimyndasögunnar í Finnlandi (hvernig sem það er annars reiknað), svo fullt af myndasögutengdu efni var í boði og sáum við slatta af því. Á barnasvæðinu var rosa fínn bókabíll og á fullorðinssvæðinu svignaði stórt borð undan þýddum Paulo Coelho á niðursettu verði. Svo eitthvað sé nefnt.

Messað um bækur í Turku og Helsinki: Fyrsti hluti

Fyrir mánuði síðan fór ég í fyrsta skipti á bókamessu, það var í Turku. Þema Turkumessunnar í ár var Norðurlönd og í messuhöllinni fann ég m.a. norska rithöfunda, finnskt súkkulaði og íslenska reggaetóna. Messuhöllin var stór, mjög stór – mikill kliður, margt fólk og sjúklega mikið af bókum – svo mikið af öllu að kostaði átak að einbeita sér að einhverju einu.

Það sem gefur bókamessu gildi umfram bókamarkað Perlunnar er auðvitað nærvera höfundanna sjálfra og annars fólks úr bókabransanum, sem var mætt í viðtöl og pallborðsumræður og áritanir út um allt svæðið. Margt var náttúrlega í gangi samtímis, svipað og á tónlistarhátíðum og öðrum margsviða viðburðum, svo gestir geta þurft að velja og hafna. Ég er blessunarlega nógu fáfróð um finnskar bókmenntir til að vita ekki neitt um heilan helling af höfundum og gat því stílað inná það fáa sem ég hafði forsendur til að þykja spennandi, án þess að finnast ég vera að missa af.