Bókasöfn á gististöðum, 16. þáttur: Buffalo, NY

Aðalbókasafnið á fyrstu hæð.
Hjá lyftunni og neyðarútgangnum.

Undanfarna viku hef ég dvalið á farfuglaheimilinu Hostel Buffalo-Niagara, sem stendur við Main Street í Buffalo, New York. Dvölin hefur verið með besta móti, aðstaðan til fyrirmyndar og andrúmsloftið rólegt. Það sem gerir það þó að verkum að ég væri næstum til í að vera hérna lengur – og þá er mikið sagt, þar sem er mig farið að lengja töluvert eftir því að flytja í íbúð sem bíður mín í nágrenninu – er bókasafn farfuglaheimilisins.

Þar má finna óvenjumikið af góðu efni, meðal þess eru skáldsögur eftir höfunda á borð við Joyce Carol Oates (sem er eftir því sem ég best veit eini frægi rithöfundurinn sem hefur gert Buffalo að sögusviði bóka sinna), Paul Auster og Ursula K. Le Guin, ævintýri eftir Lewis Carroll og C.S. Lewis, bókin Little Men eftir Louisa May Alcott (ég hafði aldrei heyrt um þetta framhald Little Women) og auðvitað bæði Pride and Prejudice og Pride Prejudice and Zombies. Til að sýna hversu fjölbreytilegt safnið er má líka nefna bók Bills Clintons, Giving: How Each of Us Can Change the World, sem hvílir sig á hillunni rétt hjá barnasmásagnasafninu Chicken Soup for the Kid's Soul: 101 Stories of Courage, Hope and Laughter.

Bókasöfn á gististöðum, 15. þáttur: Hótel Bláfell

Því miður nýtti ég mér ekki sem skyldi hið ágæta bókasafn Hótel Bláfells á Breiðdalsvík þegar ég dvaldi þar um síðustu helgi, því taskan mín var full af bókum sem ég hafði tekið með mér að heiman. Hins vegar kallaði ein bókin í hillum hótelsins á mig, og mér fannst ég ekki geta annað en sett inn mynd af henni:

Það var hvorki Förusveinninn né Seiður hafs og ástar sem vakti athygli mína, heldur þessi gamalkunna skemmtibók, en ég veit að bókaflokkurinn er í miklum metum hjá fleiri druslubókabloggurum en mér:

Bókasöfn á gististöðum, 14. þáttur: Kerlingarfjöll

Ég veit ekki af hverju það var mynd af
Akureyrarkirkju fyrir neðan bókahilluna.

Í júlí fór ég með gönguhópnum mínum í Kerlingarfjöll. Þar var gaman að ganga í nokkra daga, af Snækolli sást vítt og breitt um landið og náttúran öll var fjölbreytileg, dramatísk og falleg. Í Kerlingarfjöllum er rekin ferðaþjónusta og í húsinu þar sem hópurinn minn fékk inni mátti finna bókahillu sem var forvitnileg á sinn hátt eins og bókasöfn á gististöðum eru iðulega. Áður en ég kemst að bókahillunni finn ég mig þó knúna til að ræða aðeins aðbúnaðinn. Þess má geta að uppsett verð á manninn í svefnpokaplássi í Kerlingarfjöllum er 6800 kr. fyrir hverja nótt og því ætti ekki að þurfa gríðarmargar gistinætur til að safna nægu fé til að fara t.d. í IKEA eða Góða hirðinn og kaupa lágmarksútbúnað.

Í húsi sem ætlað er átta manns væri varla til of mikils mælst að finna mætti m.a.:

• fleiri en tvær súpuskálar,
• a.m.k. átta borðhnífa, skeiðar og gaffla,
• sæmilega stóran pott (það voru tveir litlir pottar á staðnum en samanlagt hefðu þeir varla dugað undir súpu eða hafragraut handa hópnum),
• þó ekki væri nema einn búrhníf, jafnvel tenntan hníf líka ef maður færi að gera kröfur, hugsanlega líka ausu eða eitthvað sambærilegt (við notuðum bolla í ausu stað en þeir voru reyndar líka af skornum skammti). 

Bókasöfn á gististöðum, 13. þáttur: Druslubókadama gerist bókasafnslögregla

Í íbúð sem ég leigði gegnum BHM á Geldingsá í Vaðlaheiði er úrval lesefnis heldur rýrt, en þó vel þess virði að um það sé fjallað hér. Fyrst ber að nefna afar áhugavert úrval gamalla tímarita:

1) Þrjú tölublöð af Frjálsri verslun frá 2009 og 2010, sem ég verð að játa að ég nennti ómögulega að lesa.

2) Eitt tölublað af hinu prýðilega riti Se og hør, nánar tiltekið 16. tölublað, 57. árgangur, sem kom út árið 1996. Á forsíðunni er sagt frá einhverjum Dönum sem ég kann ekki nánari deili á en þar kemur fram að Morten Stig sé einhleypur eftir að hafa flutt frá konunni, að Maria Hirse hafi gift sig að vori í einhverri höll og að Ole Ernst sé líka að fara að gifta sig eftir tíu ára sambúð. Svo er mynd af Friðrik krónprins og sagt að hann hafi lent í einhverju flugvéladrama og mynd af Alexöndru sem var á þessum tíma gift yngri prinsinum Jóakim (þau skildu svo víst síðar, sem ég skil vel, ekki vildi ég þurfa að vera gift prinsi), í frekar ljótri jólapeysu með hund fyrir framan sig. Sé blaðinu flett má finna umfjöllun um ýmsa Dani sem ég þekki ekkert, nema ég kannast við fyrrnefnda Alexöndru og Jóakim, Leonardo DiCaprio er sýndur í leðurfötum, Jodie Foster, Tom Hanks (með mynd af honum á sundskýlu fylgir athugasemd um holdafar hans) og Sigourney Weaver (við fáum að sjá mynd úr íbúðinni hennar) og við sjáum nærmynd af Jóhannesi Páli II páfa að kyssa beran fót. Eitthvað er svo fjallað um Friðrik krónprins og einhverja kærustu sem heitir Katja. Eftir því sem ég best veit er hann giftur annarri konu í dag þannig að líklega hefur slitnað upp úr þessu hjá þeim Kötju. Svo eru tvær myndir sem sýna aftan á lærin á Díönu Bretaprinsessu og athygli vakin á því að hún sé með appelsínuhúð. Díana þó! Hvernig gastu gert okkur þetta? Inni í miðju blaði er allsber stelpa (Se og hør-pigen) og seinni helmingur blaðsins lagður undir sjónvarpsdagskrá á hvolfi. Sem sagt er blaðið ákaflega keimlíkt því Se og hør sem ég las samviskusamlega vikulega heima hjá ömmu minni og afa, 9 ára gömul, og sjálfsagt er það eins enn í dag. Það eina sem breytist er það hver er með hverjum og hver fær mesta athygli, og svo breytist eitthvað klæðaburðurinn hjá fólkinu með tískusveiflunum.

Bókasöfn í fæðingarorlofi

Þegar kemur að pistlum um Bókasöfn á gististöðum hefur fjarvera mín – eða öllu heldur þögn - verið æpandi. Þessi þögn skrifast bæði á framtaksleysi mitt og bókaleysi gistastaðanna. Síðast fór ég norður til Akureyrar nú í mars og gisti á KEA en þar var enginn bókakostur fyrir utan eitt stykki Biblíu sem var á botninum í fataskápnum (þótt Biblían sé auðvitað efni í pistil - eða jafnvel pistlaröð í sjálfu sér). Síðsta sumar dvaldist ég raunar í heimahúsi í Barcelona þar sem var mikið af bókum bæði á spænsku og íslensku en ég var svo niðursokkin í mínar eigin bækur að ég hreinlega steingleymdi að gefa gaum að þessu safni – mér til varnar var það alltof stórt til að ég hefði getað gert því nokkur skil í stuttum pistli hvort eð er. Svo gisti ég nokkrar nætur á sængurkvennadeild Landspítalans fyrir jólin en inni á stofunni minni var nú lítið um bækur – frekar svona bæklingar um hitt og þetta sem viðkemur meðgöngu og fæðingu – en þótt þar hefði verið glæsilegt bókasafn gafst mér svo sem ekki mikill tími til yndislestrar.

Bókasöfn á gististöðum, 12. þáttur: Á endimörkum Evrópu

Á páskunum fór ég í stutt ferðalag frá Lissabon, niður með ströndinni gegnum þjóðgarð sem heitir því langa nafni Parque Natural do Sudoeste Alentejano e Costa Vicentina og spannar strandlengjuna í Alentejo-héraði og þann hluta strandlengjunnar í Algarve sem snýr vestur í Atlantshaf. Þetta er óskaplega fallegt svæði og gott til heimsókna á vorin þegar sumartraffíkin er ekki byrjuð.

Við gistum tvær nætur í smábænum Sagres, yst á tánni á Portúgal, nokkra kílómetra frá Cabo de São Vicente, sem er suðvestasti hluti evrópska meginlandsins. Í íbúðinni sem við leigðum var ein bókahilla sem ég tók að sjálfsögðu mynd af fyrir pistlaþáttinn Bókasöfn á gististöðum. Allar bækurnar voru á portúgölsku nema ein, Quintessential Pleasures, sem ég lauk á um það bil fimm mínútum, en hún inniheldur sígildar myndir og tilvitnanir sem eiga að sýna fram á mikilvægi litlu hlutanna í lífinu, svo sem tedrykkju í skógarlundum. Hún hafði ekki teljandi áhrif á mig, enda hafa litlu hlutirnir ávallt verið mín ástríða í lífinu hvort eð er.

Þótt tilvitnanabókin Quintessential Pleasures verði seint kölluð mikið bókmenntaverk var bókaúrvalið í íbúðinni almennt frekar virðulegt. Til dæmis var þar að finna ekki eina heldur tvær útgáfur af Orðræðu um aðferð eftir Descartes og tvær bækur eftir Platón. Við hliðina á Descartes er Jurassic Parque - ein af þessum bókum sem ég hefði lesið sem krakki þegar ég mátti ekki sjá myndina (ég hef sko lesið Silence of the Lambs, hún er miklu ógeðslegri en myndin) - og Inocência Perversa eftir Patriciu Highsmith, en hún ku heita The Blunderer á ensku. Þarna er einnig til dæmis að finna Gabriel Garcia Márquez, John le Carré og Nicholas Sparks, en ef ég hefði ekki átt fullt í fangi með bókina sem ég kom með mér sjálf hefði ég sennilega loksins byrjað á Middlesex eftir Jeffrey Eugenides. Ég hugsa samt að ég muni ekki leggja í hana á portúgölsku þegar sá tími kemur.

Bókasöfn á gististöðum, 11. þáttur: Singapúr og Saigon

Á ferðalögum gefst mismikill tími til lestrar. Stundum er druslubókadama einfaldlega of upptekin við að skoða mannlífið í Saigon og skemmta sér við að fara yfir götu þar eða borða ferskan ananas á bát á Mekong-fljótinu, svo fátt eitt sé nefnt.

Þess háttar röskun á hversdagsleikanum gefur þó færi á að bæta við greinaflokkinn um bókasöfn á gististöðum.

Á tveimur af fjórum gististöðum sem undirrituð druslubókadama hefur dvalið á undanfarna viku hefur mátt finna bókahillur, býsna ólíkar.

Bókasöfn á gististöðum 10, og tvær bækur um mýs

Liðnir eru nú nokkrir mánuðir frá síðustu færslunni í flokknum Bókasöfn á gististöðum, enda minnkar flakkið á fólki oft umtalsvert yfir vetrarmánuðina. Ég brá hins vegar undir mig betri fætinum í desemberbyrjun og eyddi heilli netlausri viku á Ströndum, sem gestur í hinu ágæta lista- og fræðimannahúsi Skelinni á Hólmavík. Þar svamlaði ég í heitum potti og dagskrá Ríkisútvarpsins til skiptis, tók þátt í jólaleik kaupfélagsins og gleymdi að kaupa rækjurnar frá Hólmadrangi, sem annars er algjört möst.

Í Skelinni er margt bóka þótt ég hafi reyndar komið með svo mikið af bókum með mér að ég hafi ekki nýtt mér þær sem fyrir voru neitt að ráði. Fletti reyndar í nokkrum matreiðslubókum frá 9. áratugnum, sem er genre sem ég finn mig eiginlega knúna til að fjalla um síðar í sérstakri færslu (dæmi: hakkhringur, bakaður í kökuformi). Helsta einkenni bókakostsins í húsinu er sennilega fjölbreytnin, sem sést ágætlega á þessari mynd sem ég tók af handahófi af bókaröð í gluggakistu:

Neskaffi og nektarmyndir (Bókasöfn á gististöðum IX)

Ég er nýkomin af ráðstefnu í Mílanó þar sem ég leigði um vikutíma ásamt vinkonu minni íbúð sem fundin var gegnum auglýsingu á netinu. Ég hafði heldur betur hugsað mér gott til glóðarinnar að fá efni í ítalskan þátt fyrir gististaðabókasafnaseríuna en nú er svo komið að þessi færsla fjallar meira um ýmislegt sem tengist ekki bókahillunum í íbúðinni nema óbeint. Meðal annars var ég of upptekin við að sækja ráðstefnuna og njóta Mílanódvalarinnar til að geta lagst í einhverjar rannsóknir á bókunum í íbúðinni. Auk þess voru þær flestar á ítölsku, sem ég get ekki lesið mér til nokkurs gagns. Því býð ég hér ekki upp á neina djúpa umfjöllun um bækurnar í hillunum við via Pavia, en minnist samt lauslega á einhverjar þeirra.

Hillan í borðstofunni á via Pavia

Íbúðin sem við leigðum reyndist enn flottari en myndirnar í auglýsingunni höfðu gefið til kynna og í henni býr greinilega fólk sem lepur ekki dauðann úr skel. Húsráðendur eru hjón með eins og hálfs árs gamalt barn (og barn númer tvö á leiðinni eins og vera ber) og greinilega miklir mínímalistar þar sem söfnun á dóti er annars vegar. Bókahillurnar bera þess merki; þær voru ekki margar. Ein hilla var í borðstofunni og í hjónaherberginu voru tvær hillur felldar inn í vegginn með einhverjum smáslatta af bókum. Þar með er bókakostur heimilisins upptalinn. Við meðleigjandinn furðuðum okkur mikið á því framan af að finna hvergi neinar barnabækur og vorum við satt að segja farnar að óttast um andlega framtíð barnsins og tilvonandi systkinis þess. Það var því glatt á hjalla þegar meðleigjandinn ólétti, sem hafði hreiðrað um sig í barnaherberginu, hrópaði upp yfir sig á þriðja degi: „Ég fann fjórar barnabækur!“ En fjórar barnabækur eru svo sem ekki neitt, neitt. Mínímalisminn réði líka ríkjum í barnaherberginu, þarna var sáralítið af leikföngum.

Í eldhúsinu var sem betur fer eitthvað af nauðsynlegum áhöldum, til dæmis tappatogari sem tók mig þó talsverðan tíma að finna fyrsta kvöldið. Hið stórmerkilega var þó að þarna var hvergi neitt sem nota mátti til kaffigerðar. Engin kaffivél af neinu tagi og engin mokkakanna eða pressukanna eða nokkuð slíkt. Á bakkanum sem húsráðendur höfðu skilið eftir fyrir okkur með því helsta til morgunverðarneyslu voru hins vegar tvær krukkur af Neskaffi, önnur með venjulegu kaffi og hin með koffínlausu. Og þetta var á Ítalíu! Líklega er best að hafa sem fæst orð um þetta.

Svo vikið sé nú eitthvað að bókakostinum þá gaf hann eftirfarandi til kynna: Húsráðendur (þ.e. þeir húsráðenda sem komnir eru á legg) hafa talsverðan áhuga á fagurbókmenntum og lesa þær helst á móðurmáli sínu. Þeir hafa ferðast til Bandaríkjanna og kaupa gjarnan ferðamannahandbækur. Annar húsráðenda er ljósmyndari en hinn er einhvers konar safnafræðingur eða listfræðingur. Auk ljósmyndabóka í hillum og gamalla myndavéla var íbúðin prýdd myndum sem ljósmyndarinn hafði tekið af konu sinni og þessar myndir vöktu athygli okkar. Í barnaherberginu héngu þær uppi, heil sería af nakinni konu með stóra óléttubumbu, liggjandi á gólfinu seiðandi á svip. Í stofunni héngu tvær stórar ljósmyndir af sömu konu kviknakinni, greinilega teknar áður en hún hófst handa við fjölgun mannkyns.

Ef ég leigi einhvern tímann ókunnugum íbúðina mína ætla ég að skilja eftir almennilegar kaffigerðargræjur og taka niður allar nektarmyndirnar af veggjunum. Gestirnir geta þá látið sér nægja að draga ályktanir um mig af bókaskruddunum í hillunum.

Bókasöfn á gististöðum, 8. þáttur

Í þeirri góðu trú að lesendur séu ekki búnir að fá sig fullsadda af greinaflokknum Bókasöfn á gististöðum bæti ég við áttunda þætti.

Það er gaman að koma á næturstað sem er stútfullur af nýjum og spennandi bókum - en það er líka svo notalegt að hitta þar fyrir gamla og góða vini. Á dögunum rakst ég á vinkonu mína Guðrúnu frá Lundi í heimilislegum bókaskáp. Þar sat hún innanum titla á borð við Íslenzki bóndinn, Miðilshendur Einars á Einarsstöðum og Hinsta sjúkdómsgreiningin. Þar mátti líka finna níu ástarsögur eftir Bodil Fosberg í þýðingu Skúla Jenssonar, Dagbók Berts og Vetrarbörn eftir Deau Trier Morch. Þar var líka að finna ákaflega furðulega sögu sem ber titilinn Á miðum og mýrum eftir Rögnvald nokkurn Möller. Meira af henni síðar.

Dalalíf var lengi ein af mínum eftirlætis sögum. Ég hafði það fyrir reglu að lesa hana alla einu sinni á ári - alltaf í maí, en líklega eru nærri tíu ár síðan síðast. Það var því kærkomið að bregða sér í Hrútadalinn og hitta þar fyrir kvennabósann Jón á Nautaflötum, hina fragílu eiginkonu hans Önnu, Þóru í Hvammi og hennar fúllynda eiginmann og alla hina.
Guðrún frá Lundi var miklu vinsælli en allir samtímarithöfundar hennar karlkyns til samans leyfi ég mér að segja. Hún var komin á efri ár þegar hún settist við skriftir og var þá óstöðvandi. Bækurnar voru í stöðugu útláni á bókasöfnum og seldust í ótrúlegum upplögum. Mörgum fannst nóg um og töldu að fólk ætti nú frekar að halla sér að Nóbelsskáldinu en lúra í kjöltu skagfirskrar kerlingar. Guðrún fékk ábyggilega aldrei ritlaun þrátt fyrir ævintýraleg afköst og miklar vinsældir. Í seinni tíð hefur hún hlotið einhverja viðurkenningu og meðal annars hafa verið haldin tvö fjölsótt málþing um verk hennar á heimaslóðunum í Skagafirði.

Guðrún frá Lundi var góður rithöfundur. Hún hafði látlausan stíl, bjó til minnisstæðar persónur og Dalalíf er aldrei leiðinleg þó hún telji hátt í 2000 blaðsíður. Ég þarf ekki mikið meira.

Bókasöfn á gististöðum, 7. þáttur

Gististaður.

Eins og ljóst má vera af fyrri þáttum í pistlaröðinni um bókasöfn á gististöðum eru slík söfn af ýmsu tagi og gististaðirnir sjálfir ekki síður. Fram að þessu hafa gististaðirnir þó allir verið af því tagi sem „varanlega er við landið skeytt“ eins og það er orðað í einni af uppáhalds lagaskilgreiningunum mínum. Hér er hins vegar til umfjöllunar gististaður sem einungis er skeytt tímabundið við landið hverju sinni.

Þegar gist er í tjaldi er engu bókasafni til að dreifa nema því sem ferðalangurinn tekur sjálfur með sér og þegar farangurinn er borinn milli staða segir það sig sjálft að einungis fáráðar myndu fórna dýrmætum kílóum í margar bækur. Á fimm daga gönguferð um Jökulsárgljúfur og Mývatnssveit fyrr í þessum mánuði var bókasafnið því af minna taginu en það var þó til staðar. Geta tvær bækur ekki annars talist safn?

Ljóð og með því

Af augljósum ástæðum var bók Sigrúnar Helgadóttur um Jökulsárgljúfur meðferðis, hún var bæði gagnleg og skemmtileg við undirbúning göngunnar og reyndist einnig vel meðan á ferðinni stóð. Hinn helmingurinn af bókasafninu var Muminpappans memoarer (Minningar múmínpabba) eftir Tove Jansson en sú bók hefur það sér til ágætis í þessu samhengi – fyrir utan að vera stórskemmtileg – að vera lítil og létt en jafnfram drjúg því hún er á sænsku og því seinlesnari en bækur á tungumálum sem ég kann betur. Að auki leyndust í bakpokanum fáein ljósrituð blöð upp úr bókum, þar með talin nokkur ljóð um staði á eða nálægt gönguleiðinni, t.d. Dettifoss eftir Einar Benediktsson og Dimmuborgir eftir Jakobínu Sigurðardóttur.

Sum ljóðin voru lesin fyrir ferðafélagana með kvöldkakóinu og bókin um Jökulsárgljúfur var dregin upp öðru hverju á göngunni. Hvað gististaðinn sjálfan varðar, þ.e. tjaldið, varð reyndin sú að lítið varð um lestur. Það var fremur kalt á kvöldin og nóttunni þannig að þegar háttað var inn í tjald var best að reima svefnpokann saman við háls og því varð lestri ekki hæglega komið við. Sennilega er vissara að hafa hljóðbækur með til öryggis í næstu tjaldferð. Eða æfa sig að fletta bókum með nefinu.

Bókasöfn á gististöðum, 6. þáttur

Jæja, einsog ég sagði ykkur frá í síðustu færslu sem ég skrifaði hér, þá er ég stödd í leiguíbúð í Frakklandi, nánar tiltekið á Avenue Michel Croz, nr. 255 í litlum bæ sem heitir Chamonix. Bærinn stendur við rætur Mont Blanc, og hér hef ég verið í góðu yfirlæti í tvær vikur og sötrað bjór og borðað osta-fondue á meðan nokkrir í fjölskyldunni skelltu sér á toppinn.

Íbúðin er vel búin, hér er t.d. arinn, þvottavél, uppþvottavél, dvd-spilari og Playstation, og ansi veglegt úrval af bæði dvd-myndum og bókum. (Ég hefði s.s. getað sparað mér stressið kvöldið fyrir flug að hlaða kyndilinn fullan.)

Það eru svo margar bækur í hillunum að ég nenni ekki að telja þær upp, heldur ákvað ég að láta myndirnar tala. (Ég er líka í sumarfríi og alltof bissí við að gera ekki neitt til þess að geta splæst í langar bloggfærslur.)

Aðal bókahillan.

Súmmað inn á helminginn.

Súmmað inn á hinn helminginn.

Dvd- og bókahilla.

Súmmað inn á bækurnar.

Eins og við var að búast eru þetta mestmegnis spennusögur- og krimmar á ensku. Og ég er svo mikil Harry Potter grúppía að það gladdi mig mikið að finna heilar tvær bækur um Harry.

Og afþví ég veit ekki hvernig ég á að enda þessa bloggfærslu þá slaufa ég henni bara með mynd af mér sjálfri með Mont Blanc í baksýn. En ekki láta útivistarbakpokann blekkja ykkur. Það var ekkert nema varasalvinn minn og veski í honum og ég labbaði ekki neitt, heldur tók kláf og annan kláf og síðan lyftu uppí fjallið.

Svo fór ég og fékk mér bjór.

Bókasöfn á gististöðum, 5. þáttur

Druslubókadömur hafa sumar hverjar verið á faraldsfæti undanfarnar vikur og gist út um allar trissur. Upp úr þessum ferðalögum hefur sprottið sá stórskemmtilegi greinaflokkur Bókasöfn á gististöðum og bæti ég nú við þætti V.

Ótvíræður mælikvarði á gæði gististaðar er meðfylgjandi bókakostur. Ekkert er eins frústerandi og að koma þreyttur á náttstað og finna aðeins eitt ósnert nýjatestament í náttborðinu og ekki söguna meir. Hinsvegar verð ég alltaf himinlifandi ef ég finn bækur úr flokknum Aldnir hafa orðið og ég sef ekki vel nema a.m.k. eitt eintak af Uppgjör konu eftir Höllu Linker sé í herberginu. Svo er auðvitað alltaf hressandi að rifja upp Dalalíf.

Á dögunum gisti ég í notalegri íbúð í vesturbæ Reykjavíkur sem búin var hinu prýðilegasta bókasafni. Halla Linker var reyndar hvergi nærri en ég fann annað sem kætti mig ekki síður. Ég hef lengi haldið upp á Jakobínu Sigurðardóttur. Hrifningin sú byggðist einkum á skáldsögunni Dægurvísu sem varð á vegi mínum fyrir nærri tíu árum. Síðar náði ég mér í smásagnasafn eftir hana sem ég man ekki hvað hét en var stórskemmtilegt. Í hansahillu í vesturbænum fann ég svo skáldsöguna Í sama klefa (1981). Þar segir af kynnum tveggja kvenna, Salóme og sögumanni, sem deila klefa í skipi á leið til Reykjavíkur. Salóme segir sögumanni ævisögu sína. Bókin hefst á því að höfundur trúir lesandanum fyrir því að hún hafi ekki getað gleymt þessu ferðlagi og henni Salóme. Við förum þrjá áratugi aftur í tímann og fylgjumst með þeim í klefanum. Bókin er stutt, ekki mikið meira en 100 síður. Stíllinn fremur knappur og látlaus. Fátt er sagt berum orðum en margt gefið í skyn. Salóme er umkomulaus en sögumaður virðist vera óttalegur nagli sem kveikir sér í sígarettu og hlustar á sorglega söguna. En líklega eiga þær meira sameiginlegt en sögumaður vill láta uppi.

Jakobína er frábær höfundur eins og hlustendur Víðsjár hafa orðið vitni að undanfarnar vikur en þar hefur Helga Margrét Jóhannsdóttir lesið úr endurminningabók hennar Í barndómi.

Vonandi bíður mín önnur ólesin skáldsaga eftir Jakobínu á næsta næturstað.

P.S. Ég er líklega eina druslubókadaman sem vissi ekki að Jakobína og Fríða Á. voru systur.....

Bókasöfn á gististöðum, 4. þáttur

Í augnablikinu er ég stödd í Danmörku. Nánar tiltekið í sumarhúsi í Slagelse við vesturströnd Sjálands. Ég er búin að hlakka til þessarar ferðar í allt sumar og alveg sérstaklega til þess að geta nú skrifað einn þátt í hina merku og epísku pistlaröð „Bókasöfn á gististöðum“. Þið getið því rétt ímyndað ykkur skelfinguna sem greip um sig þegar ég hafði tekið einn rúnt um þetta annars vel búna sumarhús og sá mér til skelfingar ekki eina einustu bók. Önnur yfirferð leiddi þó í ljós að í raun eru alls sex bækur í húsinu. Fyrstar ber að telja fjórar matreiðslubækur frá versluninni Netto: Grill under åben himmel, Kaffe & kage, Mit køkken og Sundt og lækkert. Að auki eru hér tvær barnabækur, Laura, Leo og sørøverne og Hunden der ville være kat. Ég er bara búin að lesa þá um hundinn og verð að segja að hún var ekki alveg nógu góð. (Til dæmis kemur glögglega í ljós við lestur bókarinnar að hundurinn vill alls ekki vera köttur eins og titillinn gefur til kynna heldur neyða kettirnir hann til að haga sér eins og þeir. Það mætti auðvitað leggja stórkostlega út af þessu og tengja við réttindabaráttu hvers kyns minnihlutahópa en ég leyfi mér að hoppa yfir þá greiningu.)

Guðsblessunarlega tók ég með mér mitt eigið lesefni. Í farteskinu eru þrjár bækur. Í fyrsta lagi er það fjórða bók sænska glæpasagnadúósins Roslund og Hellström, Flickan under gatan. Roslund og Hellström hafa skrifað fimm bækur um lögreglumanninn Ewert Grens og ég er búin að lesa bækur eitt til þrjú og svo þá fimmtu í þessari bókaröð. Nú er ég sirka hálfnuð með þá fjórðu og finn sterklega á mér að úr verði bloggpistill í náinni framtíð.

Nú svo er ég með bókina One day sem Þórdís bloggaði um hér. Ég varð svo inspíreruð af hennar orðum að ég kom við í ensku bókabúðinni í Uppsölum á leið úr landi og kippti með mér eintaki á frummálinu. (Enska bókabúðin er annars klárlega efni í bloggpistil í röðinni um skemmtilegar bókabúðir!)

Þriðja bókin sem ég er með var líka keypt í ensku bókabúðinni og heitir The Birth of Love eftir Joanna Kavenna. Ég greip hana í einhverju bríaríi af borði fyrir nýlegar verðlaunabækur sem stóð við kassann í búðinni og renndi yfir káputextann meðan ég beið eftir að röðin kæmi að mér. Þar kemur fram að frásögnin flakki milli þriggja sögusviða, vitleysingahælis í Vín á 19. öld, samtíma London og óhugnalegrar framtíðarsýnar. Allar sögurnar tengjast fæðingum á einhvern hátt og það voru einmitt orð einhvers gagnrýnanda sem vitnað var til aftan á kápunni um þetta sem kveiktu í mér. Hann segir (og ég leyfi mér bara að hafa þau óþýdd þar sem stórfjölskyldan stendur öll fullklædd á dyraþrepinu og bíður eftir mér): „Literature is full of death and sex, but the third part of the elemental trilogy that defines our lives – birth- is relatively absent. Joanna Kavenna’s novel changes all that.“ Þótt ég hafi keypt bókina verð ég að játa að ég er ekki alveg sannfærð. Einhvern veginn óttast ég dálítið að þetta sé aðallega bók fyrir svona kellingar sem hafa unun af að velta sér upp úr fæðingasögum og hefja móðurhlutverkið upp til skýjanna (ég tilheyri þeim hópi reyndar örugglega sjálf þannig að ég hef væntanlega ekkert að óttast!). En mig langar eitthvað svo ótrúlega til að þetta takist, að það sé til góð skáldsaga sem fjallar um hið magnaða fyrirbæri fæðingar á vitrænan hátt, þannig að ég gef þessu séns. Bloggpistill fylgir!

Bókasöfn á gististöðum, 3. þáttur

Hafið þið lent í því að skilja eftir heima bækurnar sem þið höfðuð ætlað að lesa í sumarfríinu? Í síðustu viku þegar ég var komin í sveitina uppgötvaðist að lesefnið hafði orðið eftir á náttborðinu. Ekkert með, hvorki rafbók né kilja. Ég hafði safnað í nokkurn tíma í sumarleyfissjóð bókum til að gleyma mér í á meðan krakkarnir veltust um í guðsgrænni. Hvað það var dapurt að vera komin í sumarfríið og hafa ekkert að lesa. Þó var það kannski ekki alveg rétt því að á þessu gamla menningarheimili var nóg af bókum. En eins og Eyja fjallaði um í grein sinni um bókasöfn á gististöðum þá krefjast bókasöfn sumarhúsa mikils af lesendum sínum.

Hér voru fastir liðir eins og eintak af Frú Curie og náttúrulega Sara Lidman, Sonur minn og ég. (Hvað hafa eiginlega mörg eintök selst af þeirri bók og hvaða bók er þetta eiginlega? Lidman er svo sum ágætlega þekktur sænskur rithöfundur en kann einhver að útskýra hvers vegna hún er í öllum bókaskápum eldri ættingja?) Allavega, í skápunum voru svo æviminningar, sveitalýsingar og árbækur en ekkert sem mig langaði að lesa. Að vísu var þarna Ævintýrið frá Íslandi til Brasilíu eftir Þorsteinn Þ. Þorsteinsson, sem ég hef lengi ætlað að lesa en ekki komist í eintak fyrr, en gat svo ekkert fest hugann við harðærisveðurlýsingar nítjándu aldar: „[n]æsta sumar, 1848, var eitt það bágasta og gerði snjó í hverri viku. Mikill hafís um vorið og lá við land fram á mitt sumar“. Langt frá léttmetis sumarlesningunni sem hafði verið plönuð.

En ég þurfti ekki að barma mér því ég var í netsambandi og alnetsbókaskápurinn (öhm) stóð mér til boða. Það tók bara andartaks leit og búið var að hlaða niður Name of the Wind eftir Patrick Rothfuss, fantasíu trílógía sem reyndist afbragðs sumarlesning.


Helga Ferdinandsdóttir

Bókasöfn á gististöðum, 2. þáttur

Eyja skrifaði nýverið færslu sem ég vona að verði upphafið að miklum bálki. Það er óskandi að sem flestir taki þátt í því að rannsaka bókakost í bústöðum og á hótelum, og þarsem ég fór sjálf í bústað síðastliðna helgi þá gat ég að sjálfsögðu ekki látið mitt eftir liggja.

Bústaðurinn sem um ræðir er lítill veiðikofi við Staðará í Staðarsveit á Snæfellsnesi, og fyrir utan bókhald yfir fiskerí voru þar þrjár bækur. Og ég held að það sé óhætt að segja að valið virtist nokkuð handahófskennt.

Heims um ból eftir Björn Dúason.

Á bakhlið bókarinnar stendur:

Sálmurinn "Heims um ból"* er svo samofinn jólahaldi Íslendinga að hann hljómar í sérhverri kirkju landsins, í flestum ef ekki öllum skólum og á svo til öllum heimilum jafnt á undan hátíðinni sem og á hátíðinni sjálfri. Dreg ég í efa að sálmurinn njóti meiri hylli í öðrum löndum.

Allnokkur íslensk skáld hafa spreytt sig á að þýða hinn þýska sálm Mohrs eða semja nýja texta út frá efni jólanna, sem syngja mætti við lag Grubers.

Björn Dúason, meðhjálpari Ólafsfjarðarkirkju, hefur nú um nokkuð skeið unnið að því að safna saman öllum íslenskum ljóðum sem gerð hafa verið út frá þessum jólasálmi.

Það er bæði fróðlegt og skemmtilegt að lesa þessa samantekt Björns Dúasonar, og má ætla að margir hafi gaman af að lesa um sögu hins þýska jólasálms, en þó ekki síður að sjá hversu margir hafa spreytt sig á að þýða sálminn á íslensku og hversu ólíkar þær þýðingar eru. Þessi bók mun einnig nýtast vel þeim er vilja fræða unga sem aldna um sögu "Heims um ból", hvort heldur það er á heimili, í kirkju eða í skóla.

Sr. Jón Helgi Þórarinsson

Þar mátti svo einnig finna unglingabókina Brosað í gegnum tárin eftir Helga Jónsson. Á bakhlið er henni lýst svo:

Nútíma ævintýri þar sem allt getur gerst.

Spennandi unglingasaga um Sóleyju sem fannst hún vera ljót þar til henni var boðið að taka þátt í fegurðarsamkeppni. Hún þekkti fáa og átti bara einn vin, Villa sem krakkarnir kölluðu Villa vitlausa. Pabbi hennar er aldrei heima og stjúpan er henni vond og hálfsysturnar tvær þola hana ekki.** En allt breytist þegar Sóley tekur þátt í fegurðarsamkeppninni. Skyndilega er hún orðin vinsæl og eftirsótt. Hún eignast nýja vini, ekki síst hana Píu, sem líka tekur þátt í keppninni, og hún kynnist Hólma, miklum töffara á jeppa, og finnur ástina í fyrsta sinn. En það er ekki fyrr en Sóley kynnist Sævari að hún verður verulega ástfangin og lífið breytist til hins betra.

Hér er á ferðinni æsispennandi saga um dularfulla atburði í hversdagslífinu. Saga sem fjallar um alvarlega hluti á nærfarinn [sic] hátt.

BROSAÐ GEGNUM TÁRIN er fimmta unglingabók Helga Jónssonar. Bækur hans hafa allar fengið mjög góðar móttökur gagnrýnenda og lesenda.

Báðar þessara bóka voru gjöf Skíðasambands Íslands til Breiðabóls árið 2003, einsog áritanir fremst bera vitni um.

Getgátur um hvernig þessi veglega bókagjöf endaði svo í litlum veiðikofa eru velkomnar í kommentum.

Að endingu mátti svo finna fræðiritið Þeir fiska sem róa - Smábátaútgerð á Íslandi.



*Sorrí, en ég kann ekki að gera íslenskar gæsalappir á blogger.

**Er það bara ég eða er þetta blatant Öskubuskuvísun?

Bókasöfn á gististöðum, 1. þáttur

Mér hefur alltaf þótt áhugavert þegar ég hef komið í sumarbústaði starfsmannafélaga að kanna bókakostinn. Stundum virðist hafa tekist að betla einhvern pakka út úr bókaforlögum fyrir lítið, líklega einhverjar bækur sem hafa selst illa og taka upp mikið pláss á lagernum. Algengast er kannski að sjá einhvern samtíning af bókum sem fólk hefur skilið eftir og ekki verið neitt sérstaklega annt um, gjarnan reyfara og nokkrar rauðar ástarsögur. Og svo er oft einhver slatti af barnabókum. Á hótelum og gistiheimilum geta svo líka verið hillur með bókum fyrir gesti og það væri afar intressant stúdía að skoða hvernig bækur lenda í því hlutverki að vera til taks fyrir ferðalanga á hinum ýmsu stöðum. Í raun væri ekki vitlaust að gera heildarskrá yfir þetta bókaúrval, svona ef einhvern ferðaglaðan bókasafnsfræðinginn skyldi vanta verkefni.

Undirrituð var nýlega á ferðalagi og leggur hér fram blábyrjunina á þessari kortlagningu. Fyrir valinu varð skáli Ferðafélags Íslands í Hvanngili (ég mun auðvitað aldrei ljóstra því upp að ég hafi verið þar hölt að bíða eftir ferðafélögum mínum og mér hafi leiðst). Eins og gefur að skilja má þarna finna allnokkra árganga af Árbók Ferðafélags Íslands. Reyndar láðist mér að gera úttekt á árbókinni og ég get því ekki frætt ykkur um það hvort einhver ár vantar þarna inn í safnið. Auk árbókanna hefur skálinn að geyma nákvæmlega þrjár bækur og engin þeirra er einhver dæmigerð sumarbústaðabók. Satt að segja er engin þeirra þessleg að maður ímyndi sér að einhver hafi farið að drösla henni með sér í hálendisferð, en það er svo sem allur gangur á því hvað fólki dettur í hug.

Fyrst ber að nefna Mannfagnað eftir Guðmund Finnbogason sem gefin var út af Ísafoldarprentsmiðju árið 1937. Bókin er safn af tækifærisræðum sem Guðmundur hafði haldið hér og þar af hinum ýmsu tilefnum. Efnisyfirlitið er nánar tiltekið svona: Minni kvenna, Full jarðar, Dans og skautaferðir, Bogastrengurinn, Barnseðlið, Útburðir, Minni Íslands, Jónas Hallgrímsson, Björnstierne Björnson, Dætur Göngu-Hrólfs, Svartiskóli, Hannes Hafstein, Skáldaþjóðin, Matthías Jochumsson, Umboðsmaður Vestur-Íslendinga, Einar Benediktsson, Stephan G. Stephansson, Guðmundur Friðjónsson, Íslenzkar konur, Að gera hreint fyrir sínum dyrum, Minni Frakklands, Dr. Helgi Péturss, Þjóðsöngvar vorir; Framtíðin í Flóanum, Minni Jóns Sigurðssonar, Á réttarvegg, Lesa og skrifa list er góð, Minni kvenna, Prófessor Magnus Olsen, Fáninn, Heill dagr!, Einar H. Kvaran, Minni prentaranna, Ávarp til Vestur-Íslendinga, Kennslukaupið, Sumardagurinn fyrsti, Hafnarfjörður, Upphaldsmenn, Stúdentar, Minni sjómanna, Sextugur, Scheherasade og Dinarsade, Íþróttamenn, Kristmann Guðmundsson, Hallgrímur Pétursson, Minni Rangárþings, Íþróttahyggja, Kjarval, Matthías Jochumsson, aldarminning, Jólagleðin, Sænska listsýningin, Vatn er bezt.

Guðmundur (1873-1944) var sálfræðingur og lagði stund á ýmis fræðastörf, var ritstjóri Skírnis á ýmsum tímabilum, prófessor í sálfræði við Háskóla Íslands og háskólarektor í tvö ár. Auk þess fékkst hann við þýðingar og barðist fyrir úrbótum í menntamálum og starfaði sem landsbókavörður. Stundum er talað um hann sem heimspeking fremur en sálfræðing og kannski má segja að hann hafi fengist við hvort tveggja, heimspeki og sálfræði. En tækifærisræðurnar eru ekki fræðilegar greinar heldur þankar Guðmundar um hitt og þetta, misháfleygir.

Ég las nú ekki alla bókina heldur greip niður hér og þar og verð að játa að það sem ég las fannst mér lítið meira spennandi en gerist og gengur með tækifærisræður. Þetta safn hefur núna, 74 árum síðar, vissulega ákveðið heimildagildi og gaman að skoða það af þeim sökum en mikið þyrfti mér að leiðast til að ég legði í að lesa þetta spjaldanna á milli. Og það þrátt fyrir lofgjörð Richards Beck um ritið sem birtist í vestur-íslenska dagblaðinu Heimskringlu þann 6. júlí 1938.

Bók númer tvö er svo Dóttir Rómar (ít. La Romana) eftir Alberto Moravia sem kom út hjá Setbergi 1951 í íslenskri þýðingu Andrésar Kristjánssonar og Jóns Helgasonar. Réttast er að birta hér það sem stendur aftan á kápunni:

„Með öruggum skilningi á atburðum og sálarlífi og jafnöruggum frásagnarhætti lýsir Moravia hugrenningum og tilfinningum portkonunnar með hennar eigin orðum. Hún segir ævisögu sína á hógværan og látlausan hátt, segir jöfnum höndum af sjálfri sér og þeim mönnum, sem lagt hafa lag sitt við hana, og lætur aldrei glepjast af volulegri tilfinningasýki, þrátt fyrir dapurleg örlög. Stundum er að vísu þunglyndisblær á frásögn hennar, en hún kvartar ekki. Hún sættir sig við tilveruna eins og hún er. Í rauninni á hún ekki sjálf mikla sök á því, að hún dregst niður í svaðið. Aðrir hafa átt drjúgan þátt í því – móðir hennar, unnusti og kunningjar. En enginn þessara aðila gerir sér fyllilega ljóst, hvað þeir hafa gert. Þeir hafa aðeins verið hlekkir í keðju atvikanna, sem leiddu stúlkuna út á götuna. Þessi framvinda er svo blátt áfram, miðað við persónur og umhverfi, að manni finnst, að öðruvísi hefði alls ekki getað verið. Það er ekki hægt að ásaka stúlkuna. Enginn getur leyft sér að líta niður á hana. Hún er hvorki betri né verri en margir aðrir, sem kallað er að lifi heiðarlegu lífi á borgaralega vísu. Hún er raungóð manneskja, sem knúin er af atburðarás, er hún fær ekki við ráðið, út á eymdarbraut saurlifnaðarins.“Þetta segir bókmenntagagnrýnandinn mag. arg. E. K. Westergaard um „Dóttur Rómar“. Að lokum skulu undir strikuð ummæli C. P. Snow í Sunday Times, þegar hann segir um Alberto Moravia: „Ég held, að hann sé einn af beztu rithöfundum, sem nú eru uppi.“

Þessi bók finnst mér nógu áhugaverð til þess að ég náði mér í hana á öðru bókasafni eftir að ég var komin í bæinn og er núna í miðju kafi að lesa hana. Það er aldrei að vita nema ég skrifi síðar ítarlegri umfjöllun um hana. En í millitíðinni læt ég nægja að vísa hér á stutta en áhugaverða umfjöllun um Moravia og á heldur neikvæðan dóm úr The New York Times frá 1956 um kvikmyndina sem gerð var eftir þessari bók með Ginu Lollobrigida í hlutverki Adríönu, söguhetjunnar.

Þriðja bókin, sem ég útvegaði mér líka eftir að komið var í bæinn, er Drekinn skiptir ham. Ferðapistlar úr Kínaför (sæ. Den förvandlade draken. En resa i Kina) eftir Artur Lundkvist, sem kom út hjá Máli og menningu 1956 í íslenskri þýðingu Einars Braga Sigurðssonar. Eins og titillinn gefur til kynna er þetta frásögn af ferð Arturs Lundkvist til Kína en jafnframt full bjartsýni í garð hins nýja alþýðulýðveldis. Það er líklega ekki rétt að kalla þetta hreina lofgjörð, því inn á milli bregður fyrir einni og einni krítískri athugasemd, en það fer ekki á milli mála að bókarhöfundur er fullur hrifningar af þjóðfélagsþróun í Kína og að hann bindur miklar vonir við kínverskan kommúnisma. Í ljósi sögunnar má finna margt broslegt í þessum skrifum. Og kannski er líka eitthvað einfeldningslegt við þau; Lundkvist virðist svo sannarlega hafa gleypt allt hrátt sem að honum var haldið á ferðum hans. Í umfjöllun sinni um „rannsókna- og játningafundi“ þá sem haldnir höfðu verið í þeim tilgangi að uppræta spillingu segir hann til dæmis: „En meginárangur þessarar baráttu er aukinn skilningur almennings á hinni nýju hagsmunalegu samstöðu þegnanna og ábyrgð hvers og eins gagnvart þjóðarheildinni. Heiðarleiki, sparsemi, refjalaust réttlæti gagnvart hverjum manni urðu ófrávíkjanlegar þjóðfélagsskyldur“ (bls. 292).

Lundkvist fer fremur lofsamlegum orðum um Maó, segir frá betlikerlingu sem komist hefur til metorða undir hinu nýja þjóðskipulagi, glæstri menningu, munaðarleysingjaheimili fullu af hamingjusömum börnum þar sem kaþólikkar hefðu áður rekið hálfgerðar útrýmingarbúðir og fleiru í svipuðum dúr. Lundkvist segir af mikilli hrifningu frá framförum í fangelsismálum í kaflanum „Afbrotamenn og skækjur, sem hafa bætt ráð sitt“. Þar heimsækir hann eina „af fimm betrunarstofnunum Sjanghæborgar“: „Það kemur í ljós, að flestir vistmannanna teljast hafa fengið fullan bata, en dveljast hér áfram af frjálsum vilja og fá greidd laun eftir vinnuafköstum, frá 170 000 til 700 000 yuan á mánuði auk fæðis og húsnæðis“ (bls. 155). Val á viðmælendum í fangelsisheimsókninni virðist ekki vekja tortryggni hans: „Við biðjum um að fá að tala við nokkra af vistmönnunum, og okkur er leyft að velja tvo úr hópnum, en stjórnendur stofnunarinnar velja aðra tvo (til að tryggja það, að við náum tali af mönnum, sem raunverulega hafa frá einhverju að segja og geta það)“ (bls. 156).

Bókin er skreytt ljósmyndum úr ferðinni, sem gaman er að skoða. Ýmislegt fleira mætti segja um hana og hún er vel þess virði að vera lesin en ég ætla hér að enda á tilvitnun sem mér fannst óborganleg:

Aðstöðumunur karls og konu hefur einnig verið afnuminn eftir föngum. Konurnar eru loksins orðnar jafningjar karlmannanna og virðast fremur reyna að dylja kvenleika sinn en hampa honum. Sökum þess að þær eru klæddar eins og karlmenn, eru margar þeirra einnig mjög áþekkar karlmönnum í vexti – engan veginn víst, að mjaðmirnar og vel falin brjóstin komi upp um þær. (Og allt um það hafa þær brjóst, sem þær geta allt í einu og feimnislaust töfrað fram: kona sem býður barni sínu svellandi mjólkurríkt brjóst.)

Hjá kínverskum konum vottar ekki fyrir ytri tilraunum til kynörvunar. Yfirleitt bera kínverjar kynferðislegar hneigðir ekki utan á sér. Kynlífið virðist vera þeim svo eðlilegt og sjálfsagt, að þess verði naumast vart. Sjálfsafneitun að ætla mætti, en getur allt eins stafað af algjörum skorti á tilhneigingum til sjálfsafneitunar.

En sannarlega eru þær frelsaðar að sjá, kínversku konurnar, sem hafa verið svo lengi innilokaðar og niðurlægðar. Allt í einu hafa þær skundað fram á sjónarsviðið, ótrúlega frjálslegar, fullar af þrótti og lífshungri, tekið við stöðu sinni sem jafningjar karlmannanna, vinnufélagar þeirra og lífsförunautar. Og frjálsastar allra virðast hláturmildu ungu stúlkurnar, sem sveifla löngum fléttunum eða kasta til klipptu sléttu og hrafnsvörtu hárinu (bls. 15).